in

Toen Laura (39) een bebloede man in haar ambulance hielp, r*ndde hij haar aan, maar straf kreeg hij niet: ‘Er knapte iets’

Op een bloedhete augustusdag 2020 kijken ambulanceverpleegkundige Simone Kritzen (59) en chauffeur Silvio van de Horst (53) de dood in de ogen. Het is bijna half zeven als de meldkamer hen naar Lienden dirigeert.

Er is een vrouw onwel geworden. Haar buurman maakt zich zorgen. Ze heeft wijn gedronken en ‘een pammetje’ geslikt. Kunnen jullie even gaan kijken?

Simone kijkt Silvio ietwat verbaasd aan. Serieus? Is dit wel een melding voor ons? En niet voor de huisarts? Bloedspoed lijkt immers niet aanwezig.

Amper tien minuten later parkeert Silvio de ambulance in Lienden. Voor een gewoon rijtjeshuis in een doodnormale straat.

De bezorgde buurman wacht hen op. De buurvrouw heeft geroepen dat ze dood wil, vertelt hij. De huisarts heeft hem vijf oxazepams (kalmeringstabletten) toegestopt.

Op zijn aanraden heeft hij haar er slechts ééntje gegeven, de andere vier pillen houdt buurman veiligheidshalve bij zich.

‘Wat gebeurt hier’
Opgelucht, blij met hun snelle komst, gaat buurman de twee ambulancemedewerkers voor. Binnen op de bank in de huiskamer ligt een vrouw met de rug naar hen toe.

Op tafel staat een wijnglas en een wijnfles. ,,Deze mensen zijn er om je te helpen”, zegt de buurman.

De vrouw reageert niet. Zei Simone iets? Zei Silvio iets? Ze weten het niet meer. Voordat ze het goed en wel beseffen vliegt de buurvrouw echter overeind.

Ze sprint langs Simone, tussen de verbaasde Silvio en de buurman door, naar de keuken. ,,Wat gebeurt hier?”, denkt Simone nog.

”Als we nu beroep aantekenen, zitten we waarschijn­lijk eindelijk 2024 bij de politie­rech­ter. Wat is de zin dan nog?”
– Ruth Jager, advocaat

Ik maak je kapot
Dan staat de vrouw weer in de huiskamer. In haar handen twee grote vleesmessen. Ze schreeuwt: ,,Ik maak je kapot.”

Simone bevriest. Dan wint overlevingsinstinct. Hoe weet ze niet exact meer, maar het lukt via de tuindeur de tuin in te vluchten. Hijgend pakt Simone een schoffel, klaar om voor haar leven te vechten.

,,Dit is het dan”, denkt chauffeur Silvio als de vrouw zich naar hem en de buurman omdraait. ,,Hier houdt het op.” De vrouw probeert te steken. Heldhaftig tracht buurman haar een vleesmes te ontfutselen.

Dat mislukt, maar het verschaft voldoende tijd om achterwaarts het halletje in te vluchten. De voordeur zit op slot, merkt Silvio in paniek.

Terwijl buurman met al zijn gewicht de deurklink omhoog drukt om buurvrouw in de woonkamer te houden, beukt Silvio met al zijn kracht de voordeur open.

Politie is er in het buitengebied niet zomaar
Ze waarschuwen de politie. Maar ja, buitengebied. Politie is er in Lienden niet zomaar, zoals in de stad.

Het ruime kwartier voelt als uren. De vrouw staat in de deuropening naar de tuin als de surveillancewagen arriveert.

Agenten overleggen nog over de aanpak, als ineens een jongeman op de verwarde vrouw afrent. Doe het niet, horen ze zichzelf nog roepen.

Het blijkt haar zoon, hij ontwapent zijn moeder en slingert de messen de tuin in. Agenten schieten toe om de vrouw te boeien.

Flesje koud water
Het incident zorgt voor commotie, buren komen kijken. Alle aandacht gaat uit naar de vrouw. De huisarts komt. Het is dan al lang na achten.

Silvio en Simone, nog trillend op hun benen, staan er in alle ophef verloren bij. Een buurtbewoner geeft Simone een flesje koud water. ,,Goh, dat vond ik zo lief. Hij dacht wel aan ons.”

Al een kwart eeuw bemannen Silvio en Simone de ambulance. Ze draaien hun diensten voor de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid met plezier, met een onveranderde drive om mensen in nood te helpen. Vaker hebben mensen korte lontjes.

Dan wordt er gescholden en weleens gedreigd. Maar zeker niet elke dag. Doorgaans zijn mensen dankbaar voor de geboden snelle deskundige hulp.

Zoiets heftigs als Lienden hebben ze nog nooit meegemaakt. Simone en Silvio doen aangifte. En horen niets meer.

Om te vernemen wat er met hun aangiften gebeurt, moeten hun chef Frans Spee en advocaat Ruth Jager overal achteraan bellen.

Eindelijk een brief

In oktober 2021 valt eindelijk een brief van het Openbaar Ministerie Oost-Nederland op de deurmat. Het blijkt geen oproep met een datum voor een rechtszitting bij de rechtbank in Arnhem. Het OM meldt dat de vleesmessen-zaak buiten de rechter zelf door het OM wordt afgedaan.

Dat gebeurt middels een zogeheten strafbeschikking. De verdachte krijgt dan een geldboete of taakstraf en hoeft niet naar de rechter.

Simone en Silvio zijn woedend en teleurgesteld. Ze willen in het bijzijn van de verdachte de rechter per se vertellen wat incident met hen heeft gedaan.

Vergetelheid
De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid en advocaat Ruth Jager bewegen hemel en aarde om de zaak alsnog voor de rechter te brengen. Tot hun frustratie weigert het OM in Arnhem dat te doen. Niet voor het eerst, zeggen Spee en Jager.

In de zaak van ambulanceverpleegkundige Laura de Bruin (39) gebeurt hetzelfde. Nota bene in haar eigen ambulance wordt De Bruin met de dood bedreigd.

In haar zaak gaat – van aangifte tot vervolging – helemaal van alles mis. Er raken stukken kwijt.

,,De zaak was in de vergetelheid geraakt als we niet steeds aan de bel hadden getrokken”, zegt haar raadsvrouw.

Stommetje
Asperen, zondag 1 december 2019. In het stadje in de Tieler- en Culemborgerwaard is de zoon van een plaatselijke autohandelaar compleet doorgedraaid. Hij slaat de boel kort en klein en kampt na het kapot slaan van een deurruit met fikse snijwonden.

Als de ambulance op het bedrijventerrein bij de garage aankomt, zit de patiënt enigszins gekalmeerd op een tuinstoel.

De man, een twintiger, zit onder het bloed. ,,Hij kan een beetje vervelend doen”, waarschuwt een agent.

Lees ook  UPDATE: Zes meldingen van ‘needle spiking’ op Pleinfestival Kaatsheuvel

Op haar ‘Goedenavond. Ik ben Laura. Wat kan ik voor u doen?’ komt aanvankelijk geen reactie. Hij lijkt stommetje te spelen.

‘Hoe heet jij?’
Het is koud. Laura weet de man te overtuigen om in de ambulance te stappen. Onrustig ligt de man te woelen op de brancard, hij laat zich niet echt helpen. ,,Hoe heet jij?”, blijft hij maar vragen.

Shit, hij is volkomen gefixeerd op mij, realiseert Laura zich. Het bezorgt haar een onplezierig gevoel.

Haar collega staat aan het hoofdeinde. Zelf staat Laura aan de zijkant, voorovergebogen om de man te helpen. Ook een agent is ingestapt.

,,Ik heb mijn naam toch al genoemd”, antwoordt Laura rustig. Vooruit, denkt ze, als dat de deal is.

Ze noemt nogmaals haar naam, en wil de wonden schoonmaken. Ineens grijpt de man Laura vast en trekt haar naar zijn gehavende bloedende gezicht.

Hij probeert de ambulanceverpleegkundige vol op haar mond te kussen. Laura schrikt zich kapot, ze rukt zich los. ,,Iedereen eruit”, schreeuwt de man dreigend, ,,anders schiet ik jullie voor je kop.”

”Ik ben kritischer geworden op verzoeken van de meldkamer. Ik vraag door, en als ik het niet echt vertrouw vraag ik politiebe­ge­lei­ding”
– Silvio van de Horst, ambulancechauffeur

Aan gerand
Doet hij een greep naar het dienstwapen van de agent? De politieman reageert snel, en duikt boven op de man.

Losgerukt uit de omhelzing, wankelt Laura naar buiten. Overdonderd, woedend. Ze negeert vragen van de omstanders. Ze is aangerand, en met geweld vastgepakt en met de dood bedreigd.

Laura wordt op de ambulancepost door haar teamleider opgevangen. Dezelfde agenten nemen haar aangifte op.

Pas ergens na middernacht komt ze veilig thuis. Haar zaak is een zedenmisdrijf, oordeelt een hulpofficier van justitie daarna. De aangifte moet helemaal opnieuw.

Zedenrechercheurs horen haar uitgebreid. De dader blijkt in Friesland te wonen, en moet door de politie daar worden verhoord.

Het duurt maanden, intussen is haar dossier door de zedenrecherche naar de gewone recherche teruggestuurd.

Als Ruth Jager gaat bellen hoe de zaak ervoor staat, blijken delen van het strafdossier kwijt.

In deze kafkaëske situatie weigert het OM om ook Laura’s zaak bij de rechtbank voor te laten komen.

Sterker nog: een dag voordat de verdachte zijn sanctie te horen krijgt, seponeert de officier van justitie Laura’s zaak.

Wegens gebrek aan bewijs. Bizar, vinden Laura en haar advocaat. De agent en haar collega waren toch duidelijke getuigen.

Extra klap
De weigering van het OM om hun zaken op zitting te brengen voelt als een extra klap in het gezicht, zeggen de drie ambulancemedewerkers.

Roept minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie niet telkens dat geweld tegen hulpverleners keihard en eenduidig aangepakt moet worden?

Waarom doet het Openbaar Ministerie dat dan niet?
De 58-jarige vrouw uit Lienden krijgt donderdag 9 december te horen dat het OM haar een werkstraf oplegt van zestig uur.

Ook moet ze aan Silvio en Simone elk een schadevergoeding van 750 euro betalen. Er is met de vrouw ‘een stevig gesprek’ gevoerd, krijgt advocaat Jager naderhand te horen.

,,Simone en Silvio gaan onder protest akkoord. Als we nu beroep aantekenen, kan het gerechtshof ergens volgend jaar de zaak terugverwijzen naar de politierechter.

Dan duurt het zo weer een jaar om die zitting in te plannen. Dan zitten we waarschijnlijk eindelijk 2024 bij de politierechter. Wat is de zin dan nog?”

Onbevangenheid kwijtgeraakt
Het gaat hen niet om een schadevergoeding of de hoogte van de straf, zeggen Silvio, Simone en Laura.

Het OM heeft hen de kans ontnomen om aan de rechter te vertellen wat de heftige incidenten met hen doen. De impact doet zich nog voelen, al werken ze weer volop.

Simone, Silvio en Laura zijn hun onbevangenheid kwijtgeraakt. Bij meldingen van een ruzie, vechtpartij of erger een schietpartij weten dat ze in onrustige omgeving komen aanrijden.

Daar zijn ze op getraind. Maar juist in situaties waar ogenschijnlijk niets aan de hand is, kan het vreselijk misgaan. Dat maakt hen alerter, voorzichtiger.

”Ik dacht nooit na bij een melding. Ik ging gewoon. Daarna ben je alert, zeker als er bepaalde wijken o straten worden genoemd”
– Laura de Bruin, ambulancemedewerker

Kritischer
Silvio: ,,Ik ben kritischer geworden op verzoeken van de meldkamer. Ik vraag door, en als ik het niet echt vertrouw vraag ik politiebegeleiding.

Dat deed ik voorheen nauwelijks. De situatie moet veilig zijn gesteld. Ik wil niet nog een keer in zo’n situatie komen. Dan kom ik met mezelf in de knoei.”

Simone: ,,De opvang en begeleiding door eigen collega’s was een verademing. Mijn gevoel van boosheid bleef de boventoon voeren vol onbegrip hoe iemand zo kan doen.

Na bijna dertig jaar in de ambulancehulpverlening was dit wel een van de ergste incidenten. Net als Silvio ben ik argwanend tegenover meldingen.

Ik werk ook als solo-verpleegkundige. Dan ga ik alleen naar een melding om een inschatting te maken welke vorm van zorg nodig is.

Ik voel me hier niet meer vrij en veilig in. Zeer regelmatig vraag ik de politie om back-up. Ik ga deze functie neerleggen. Ik kies voor meer veiligheid.”

‘Ik ging gewoon’
Laura: ,,Ik dacht nooit na bij een melding. Ik ging gewoon. Daarna ben je alert, zeker als er bepaalde wijken of straten worden genoemd.

Je vraagt kritisch door aan de centralist. Waar sturen jullie ons nou op af? Ik had wel duizend vragen voor de meldkamer voordat we gingen rijden.

Dat is niet goed. Twee weken na het incident in Asperen was er opnieuw een dreigende situatie. Toen knapte er iets. Ik heb me ziek moeten melden.”

Lees ook  Uit Eindhovens ziekenhuis ontsnapte man (73) gevonden in laadbak bestelbus

‘Straf bij politierechter hoeft niet hoger te zijn’
De zaak van Laura de Bruin is geseponeerd ‘omdat er juridisch gezien sprake is van onvoldoende wettig en overtuigend bewijs voor bedreiging van de ambulancemedewerker’.

Dat stelt het Openbaar Ministerie Oost-Nederland in een reactie. Haar zaak zou mei 2021 worden behandeld in een zogeheten OM-hoorgesprek.

,,Dit hoorgesprek is ingetrokken toen in voorbereiding op deze zitting bleek dat de bedreiging niet was geuit in de richting van de ambulancemedewerker, maar in de richting van een aanwezige politieagent.

Dat is in mei 2021 gemeld aan de advocaat van het slachtoffer met het verzoek dit alvast aan haar door te geven. In juli is een brief aan de aangever (Laura de Bruin, HvG) verstuurd.

Wij begrijpen dat het incident veel indruk heeft gemaakt, maar desondanks ziet het OM geen mogelijkheden voor oplegging van een straf.”

”Het OM treedt stevig op tegen verdachten van geweld tegen hulpverle­ners”

Het OM wijst er op dat De Bruin bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden tegen deze beslissing een klacht kan indienen.

Behandeling door de rechtbank is uitgangspunt bij geweld tegen hulpverleners, stelt het OM.

In het geval van Silvio en Simone is tegen de 58-jarige vrouw uit Lienden gekozen voor een andere afdoening.

,,Gelet op de persoonlijke omstandigheden van de verdachte, in combinatie met haar blanco strafblad, de strafvorderingsrichtlijnen en een tekort aan zittingscapaciteit bij de politierechter, is besloten de zaak met een OM-hoorgesprek te behandelen.”

”Wij begrijpen dat het een teleurstel­ling moet zijn als zij hun zaak graag behandeld hadden gezien in een rechtszaal, in de openbaar­heid, in hun bijzijn”

,,Wij begrijpen dat het een teleurstelling moet zijn als zij hun zaak graag behandeld hadden gezien in een rechtszaal, in de openbaarheid, in hun bijzijn.

Voor slachtoffers is het niet mogelijk om een OM-hoorgesprek bij te wonen. De gesprekken hebben plaats in het gebouw van het OM in Arnhem en zijn bedoeld voor de verdachte en zijn/haar advocaat.

Dit is conform de landelijke beleidslijn van het OM, vastgelegd in de Aanwijzing Slachtofferrechten. Een hoorgesprek biedt het slachtoffer de mogelijkheid om een schadevordering in te dienen en er kan een slachtofferverklaring worden ingestuurd, die kan worden voorgelezen.”

Ook zij kunnen als slachtoffer bij het hof een klacht indienen, aldus het OM.

,,Het OM treedt stevig op tegen verdachten van geweld tegen hulpverleners. Recent eiste het OM tijdens een snelrechtzitting tegen een aantal verdachten van openlijke geweldpleging rond de voetbalwedstrijd NEC-Vitesse celstraffen variërend van een tot zeven maanden. Maar er moet wel voldoende en wettig overtuigend bewijs zijn om tot een strafeis te kunnen komen.

,,In al deze zaken wordt met voorrang een afdoeningsbeslissing genomen. In deze zaak (van Silvio en Simone, HvG) is het proces-verbaal op 7 oktober 2021 ontvangen (van de politie) en heeft het OM-hoorgesprek op 9 december 2021 plaatsgehad.”

Een afdoening via een OM-hoorgesprek hoeft niet haaks te staan op het strengere beleid van minister Grapperhaus, zo meent het OM.

,,Bij een OM-hoorgesprek krijgen verdachten te horen wat hun straf wordt. Dat kan een taakstraf, een boete en/of het betalen van een schadevergoeding zijn.

Het is niet gezegd dat de verdachte (uit Lienden) bij een veroordeling door een politierechter een hogere straf opgelegd zou hebben gekregen.”

Ambulancedienst is bijzonder teleurgesteld over aanpak OM
Het Openbaar Ministerie Oost-Nederland spant zich te weinig in om agressie en geweld tegen ambulancemedewerkers aan te pakken. Frans Spee, ruim twintig jaar sectorhoofd Ambulancezorg Gelderland-Zuid, toont zich daar bijzonder teleurgesteld over.

In de regio Gelderland-Zuid krijgen zijn medewerkers gelukkig niet elke dag te maken met agressie en geweld.

Door te vluchten of te de-escaleren komen zijn mensen er doorgaans zonder fysieke kleerscheuren van af. Maar de agressie hakt er geestelijk hard in.

Ook incidenten elders in het land komen soms hard aan. Vorige maand in Rotterdam werden ambulances met bakstenen bekogeld en moest de politie schieten op relschoppers.

Ook de zware mishandeling van twee ambulancemedewerkers in oktober op een vakantiepark in Biddinghuizen zorgde voor veel schrik.

”Tussen aangifte en het uiteinde­lij­ke besluit of het OM tot vervolging zitten soms maanden. Dat zorgt voor veel irritatie”

Spee: ,,Als organisatie voeren we een zerotolerance beleid en willen we graag aangifte doen en daarbij ondersteunen, ook door het inschakelen van een strafrechtadvocaat.

Helaas is door de ervaringen met het Openbaar Ministerie die aangiftebereidheid bijna verdwenen.

En dat is zeer zuur, zeker als je bedenkt dat minister Grapperhaus telkens maar roept dat agressie en geweld keihard moeten worden aangepakt.

Wij merken bij onze aangiften eerder het tegendeel. Ik hoop dat het OM ons wil helpen om de aangiftebereidheid te laten stijgen.”

”Die radiostil­te, ach daar kunnen we nog wel overheen stappen. Maar niet als medewer­kers slachtof­fer worden en het OM geeft niet thuis”

Het doen van aangifte bij de politie verloopt meestal al niet soepel. Veel agenten zijn onwetend dat ook ambulancepersoneel onder hun personeelsnummer anoniem aangifte kunnen doen.

 

Vaak treedt daarna een radiostilte in, aldus Spee, waarin hij zelf telkens aan de bel moet trekken om te horen hoe het onderzoek ervoor staat.

,,Tussen aangifte en het uiteindelijke besluit of het OM tot vervolging zitten soms maanden. In de tussentijd krijg je geen informatie, en moet er eerst flink gezocht worden.

Dat zorgt voor veel irritatie, naast de taakstraffen die als te licht en niet in verhouding tot de impact op de hulpverleners worden ervaren.

Die radiostilte, ach daar kunnen we nog wel overheen stappen. Maar niet als medewerkers slachtoffer worden en het OM geeft niet thuis.

Dat hen de kans wordt ontnomen om de rechter te vertellen wat ze hebben meegemaakt. Dat kan niet.”

Vrienden spelen legendarische voetbalmatch na laxeermiddel te drinken (video)

Drama met kerst: Nijverdalse (21) verongelukt op Bonaire